گفتگو با رسول جعفریان

آنچه ملاحظه می کنید اشعاری است از مخلص کاشانی که به عنوان ماده تاریخ افتتاح مدرسه چهارباغ یکی از زیباترین آثار تاریخی صفوی در اصفهان بلکه ایران، سروده است. می دانیم که تاریخ افتتاح مدرسه چهارباغ 1121 است، و ماده تاریخ شاعر ما هم، چنان که عددی آن هم در پایان اشعار آمده، همین سال را نشان می دهد. شرح افتتاح مدرسه چهارباغ، در کتاب وقایع السنین و الاعوام خاتون آبادی و جاهای دیگر آمده است. آقا کمال که نامش در این اشعار و نیز در کتیبه های مدرسه چهار باغ آمده، از خواجگان حرم شاهی شاه سلطان حسین بوده و خزینه دار شاه بوده است. این اشعار که در دیوان مخلص کاشانی ـ نسخه دانشگاه ـ آمده، به لطف آقای سیاوش بیگی دستیاب شد. از ایشان متشکرم. یکی دو جا تردید دارم، اما چون تصویر نسخه هست، نگران نیستم.

تاریخ مدرسه شاه سلطان حسین

بحکم نافذ معمار قصر دولت و دین
که ذات اوست بهین گوهر خزینۀ علم
سپهر کوکبه سلطان حسین شاه که هست
فروغ دیدۀ عقل و سرور سینۀ علم
شهی که خطبۀ منشور پادشاهی او
خطیب لطف ازل خوانده در مدینۀ علم
ندیده جوهریِ عقل شبیه گوهر او
چه در دفینۀ حکمت چه در خزینۀ علم
چنان بر آتش اضداد آب صلح افشاند
که شست از ورق جهل حرف کنیه علم
جهان مکرمت آقا کمال آن که بود
به قدر و رتبه و عقل و هنر قرینۀ علم
بکار برد در اتمام این خجسته بنا
بسی جواهر تدبیر از خزینۀ علم
بنای آن به فلک برد از گل حکمت
نهفت در ته هر خشت صد دفینۀ علم
تبارک الله از ایوان آسمان سایش
که شاه بیت بلندی ست از سفینۀ علم
تمام گشت چون این مدرس سپهر اساس
بدسیتاری استاد بی قرینۀ علم
به مخلص از پی تاریخ آن ز عالم قدس
ندا رسید که ای بندۀ کمینۀ علم
رقم نمای درین باب، یا علی و بگو:
که باز شد به صفاهان در مدینۀ علم 1121 [قمری]
@UT_Central_Library