خیانت فقط جنسی نیست. ژن‌ها فقط دنبال سکس نیستن؛ دنبال فرصت بهترن. به همین دلیل خیانت به شکل‌های دیگه هم دیده می‌شه: خیانت احساسی، خیانت مخفیانه، ذخیره‌کردن یک گزینه‌ی امن، دوستی عاطفی پنهان، تماس دوباره با شریک سابق، رابطه پنهانی طولانی... این‌ها همه الگوهایی‌ان که از دید تکاملی برابرن با ریسک کم و فرصت بالا...
فرهنگ می‌خواد وفاداری بسازه؛ تکامل هم دنبال تکثیره. این دو نیرو همیشه در جنگن. خیانت محصول همین جنگه.
در نهایت، ژن‌ها رفتارهای اولیه رو می‌سازن اما آگاهی و فرهنگ می‌تونن همون رفتارها رو دوباره برنامه‌ریزی کنن. یعنی ژن‌ها پیش‌فرض‌ها رو می‌نویسن ولی ما می‌تونیم دورش بزنیم و فایل تنظیمات رو عوض کنیم.
آگاهی یعنی توانایی شک‌کردن به تمایلات خود. حیوان وقتی از چیزی خوشش میاد، انجامش می‌ده. وقتی از چیزی بدش میاد، انجام نمی‌ده. اما انسان یک لایه اضافه داره: من واقعاً چرا این کار رو می‌خوام؟ این خواسته‌ی منه یا غریزه‌م؟ همین سؤال ساده باعث می‌شه تشخیص بدی که یک رفتار ریشه ژنتیکی داره و مجبور نیستی ازش پیروی کنی. مثلا ژن‌ها دوست دارن ما غذاهای چرب بخوریم. ولی آگاهی می‌گه اگه اینو بخورم، فردا حالم بد می‌شه یا چاق می‌شم. و ما غریزه رو متوقف می‌کنیم. آگاهی یعنی توانایی «نه» گفتن به ژن.
ارزش‌ها می‌تونن غریزه رو بی‌اثر کنن. ارزش یعنی «چیزی مهم‌تر از نیازهای اولیه». مثلا آزادی، احترام به خود، معنای زندگی، اصالت، اخلاق، هنر، هویت، عشق به یک نفر مشخص و... این‌ها قدرت‌شون از غذا و سکس و بقا کمتر نیست.
انسان تنها موجودیه که می‌تونه خودش رو بازنویسی کنه. جامعه، رفتارهای غیرطبیعی رو طبیعی می‌کنه. خیلی از چیزهایی که امروز بدیهی می‌دونیم، ضد غریزه‌ان؛ تک‌همسری، مقابله با غریزه‌ی خشونت، کمک‌کردن به غریبه‌ها، جون‌دادن برای یک عقیده و... طبیعت هیچ‌کدوم رو نمی‌شناسه. این‌ها ساخته‌ی فرهنگ‌ان. وقتی جامعه چیزی رو «هنجار» می‌کنه، مغز اون رو «پیش‌فرض جدید» در نظر می‌گیره...

ما معمولاً فکر می‌کنیم که صاحب ژن‌هامون هستیم و ژن‌ها هم فقط اطلاعاتی‌ان که داخل بدن‌مون قرار گرفتن. ولی از دید زیست‌شناسی تکاملی، واقعیت می‌تونه برعکس باشه: ژن‌ها موجوداتی‌ان که میلیون‌ها ساله فقط یک هدف دارن؛ این‌که از طریق بدن‌ها تکثیر بشن و ادامه پیدا کنن. بدن ما درواقع یک وسیله‌ی حمل برای زنده موندن و انتقال اون ژن‌هاست. اونا از قبل از ما بودن و بعد از ما هم ادامه پیدا می‌کنن. بدن ما فقط یک دوره‌ی موقت در زندگیِ طولانی ژن‌هاست. ژن‌ها از طریق بدن ما سفر خودشون رو ادامه می‌دن، بعدش به نسل بعد منتقل می‌شن و بدن ما کنار می‌ره.
دیدگاهی که این جمله ازش میاد، همون نگاه داوکینز در کتاب «ژن خودخواه»ه. داوکینز می‌گه توی فرایند تکامل، واحد اصلی بقا، ژن‌ها هستن، نه موجودات زنده. یعنی طبیعت در نهایت چیزی رو حفظ می‌کنه که ژن‌ها رو به نسل بعد برسونه. بدن ما یک ابزار موقتیه که ژن‌ها ساختنش تا بتونن از طریقش زنده بمونن و تکثیر بشن. مثل اینکه ژن‌ها مغز متفکرن، و بدن ما فقط وسیله اجرای دستوراته.
ژن‌ها صاحبِ مان، چون اونا تعیین می‌کنن بدن چطور ساخته بشه، چطور رفتار کنه، چطور زنده بمونه و چطور تولید‌مثل کنه. بدن ما فقط مدتی فعاله، ولی ژن‌ها میلیون‌ها ساله دارن ادامه پیدا می‌کنن.
اما این به این معنی نیست که انسان کاملا برده‌ی ژن‌هاست. چون فرهنگ، انتخاب‌ها و آگاهی ما خیلی چیزها رو تغییر داده. این نگاه فقط داره ساختار بیولوژیک و تکاملی ما رو توضیح می‌ده، نه فلسفه اخلاقی یا آزادی انسانی رو.
دیدگاه ژن خودخواه می‌گه ما فکر می‌کنیم تصمیم‌های آزادانه داریم اما بسیاری از احساسات، ترس‌ها، عشق‌ها و خواسته‌های ما درواقع ترفندهای ژن‌ها برای ادامه دادن خودشونه.
مثلا چرا عاشق می‌شیم؟ از نگاه ژن‌ها، عشق یک ترفند بیولوژیک برای چسبوندن دو نفر به همه تا مدت کافی کنار هم بمونن که رابطه شکل بگیره، بچه به‌وجود بیاد، بچه زنده بمونه... یعنی عشق، از دید ژن، «احساس نیست»، ابزار بقاست. ما فکر می‌کنیم یک اتفاق رمانتیکه ولی ژن‌ها می‌خوان احتمال تکثیرشون بالا بره، پس توی مغز ما مواد شیمیایی ترشح می‌کنن که ما رو دیوونه‌وار جذب یک نفر کنه.
چرا عاشق غذاهای چرب، شیرین و شوریم؟ میلیون‌ها سال پیش انسان‌ها در طبیعت غذای پر کالری پیدا نمی‌کردن. ژن‌ها فهمیده بودن که هر کی بیشتر کالری ذخیره کنه، احتمال زنده موندنش بیشتره. پس مغز رو طوری برنامه‌ریزی کردن که چربی، قند و نمک براش جذاب و خوشمزه باشن. امروز که غذا فراوانه، این کدنویسی هنوز فعاله. در نتیجه بیشتر مردم جذبِ غذاهای ناسالم می‌شن. این انتخاب ما نیست، میراث ژن‌هاست.
چرا از مار، ارتفاع یا تاریکی می‌ترسیم؟ این‌ها ترس‌هایی‌ان که حتی قبل از تولد هم در انسان دیده می‌شن. چون در طول تاریخ، مار، جاهای تاریک و ارتفاع سه چیز اصلی بودن که، اگر ازشون نترسی، نمی‌مونی. ژن‌هایی که این ترس‌ها رو ایجاد می‌کردن، صاحب بدن‌های بیشتری شدن و ادامه پیدا کردن. ژن‌هایی که چنین ترسی ایجاد نمی‌کردن، بدن صاحب‌شون زود می‌مرد و ژن‌ها حذف می‌شدن. پس ترس‌های غریزی، سیستم هشدار ژنتیکی‌ان.
چرا حسادت، غیرت، رقابت و شهرت‌طلبی وجود داره؟ چون ژن‌ها می‌خوان مطمئن بشن که نسخه‌ی من در این بدن، کنار زده نمی‌شه، فرصت تولید‌مثل از دست نمی‌ره، جایگاه این بدن در گروه محکمه... ما خیال می‌کنیم این‌ها «احساسات انسانی»ان. ولی بخش بزرگی‌شون «الگوریتم بقا»ن.
چرا حاضریم برای بچه‌هامون جون بدیم؟ ژن‌ها برای بقای خودشون یک سیستم بسیار قوی ساختن؛ بچه‌ها نیمی از ژن‌های ما رو دارن پس ژن‌ها حاضرن بدن فعلی رو قربانی کنن تا نسخه‌ی دیگه‌شون بمونه. به همین دلیل مادر برای بچه‌ش بدون فکر فداکاری می‌کنه، پدر برای محافظت از فرزندش خطر می‌کنه... این «ایثار» از دید انسان اخلاقیه ولی از دید ژن، سرمایه‌گذاری روی نسخه‌ی خودشه.
چرا خیانت وجود داره؟ خیانت چیزی نیست که انسان ساخته باشه؛ طبیعت ساخته. چون برای ژن‌ها مفیده. در نگاه تکاملی، خیانت یک «خطا» نیست؛ بلکه یک استراتژی زیستی برای افزایش شانس تکثیر ژن‌هاست. مثلا خیانت برای مرد تکثیر بدون هزینه‌ست. در طبیعت، برای یک مرد (از نگاه ژن‌ها) رابطه‌ی خارج از رابطه‌ی اصلی، بدون تعهد و بدون هزینه‌ی بزرگ می‌تونه منجر به فرزند بیشتر بشه. ژن‌هایی که مرد رو به «تنوع‌طلبی» سوق می‌دادن، فرصت تکثیر بیشتری داشتن. این یعنی تمایل به خیانت، یک ابزار ژنتیکی برای افزایش تعداد فرزندانه. پس طبیعت این تمایل رو حفظ کرده. (این توجیه اخلاقی برای خیانت نیست؛ فقط توضیح زیستیه.)
خیانت یک «محصول جانبی» تضادهای تکاملیه. درواقع مرد می‌خواد ژن بیشتری پخش کنه و زن می‌خواد ژن قوی‌تری بگیره. هر دو می‌خوان چیزی به‌دست بیارن که رابطه‌ی تک‌همسری همیشه نمی‌ده. نتیجه‌ش رفتاریه به نام خیانت که تمدن محکومش می‌کنه ولی طبیعت ازش استفاده می‌کنه.